browser icon
You are using an insecure version of your web browser. Please update your browser!
Using an outdated browser makes your computer unsafe. For a safer, faster, more enjoyable user experience, please update your browser today or try a newer browser.

Boże Narodzenie i symbolika prezentów

Posted by on 20 grudnia 2013

 

Kilka tygodni przed Bożym Narodzeniem to chyba najbardziej gorączkowy okres w roku. Z jednej strony staramy się jak najlepiej wypełnić wszystkie, codzienne obowiązki, a z drugiej – znaleźć w napiętym harmonogramie choćby chwilę na ekstra zakupy, dodatkowe sprzątanie i przygotowywanie wyjątkowych dekoracji. I niezależnie od tego, jak bardzo byśmy się nie starali i jak doskonale nie zarządzalibyśmy swoim czasem – zawsze znajdzie się coś, co wybije nas z tej świątecznej marszruty, bezwzględnie uzmysłowi, że do osiągnięcia perfekcji jeszcze wiele nam brakuje i sprawi, że perspektywa zbliżających się świąt stanie nam w gardle ością. 

Okres przygotowań przedświątecznych jest w tym roku wyjątkowy. Zapewne to przez pogodę, która wycięła nam niezły numer i sprawiła, że nawet na początku grudnia aura bardziej niż środek zimy przypominała rozkwit jesieni. To najprawdopodobniej dlatego wystawy sklepowe zamieniły się w estrady dla bożonarodzeniowych gadżetów z lekkim opóźnieniem, a media fundowały nam kolejne odtworzenia nieśmiertelnego hitu „Last Christmas” z odrobinie mniejszą częstotliwością. Jednak co miało się wydarzyć – musi kiedyś z impetem gruchnąć. I tak, z pierwszym śniegiem nastąpiło pandemonium świątecznych reklamówek, promocji i ofert przypominających o tym, że „to ostatnia chwila na zakup prezentów”. Razem z nadejściem marketingowego armagedonu dotarło do nas, że nie jesteśmy do Świąt w ogóle przygotowani i – co gorsza – nie mamy w zanadrzu nawet cienia pomysłu na to, czym obdarować najbliższych.

 

Prezentomania

Kiedy jedni potrafią prawie że na poczekaniu wpaść na naprawdę genialny pomysł na świąteczny prezent, inni – najpierw w nieskończoność dumają nad różnymi wariantami, a później (rzutem na taśmę) decydują się na skarpetki, krawaty i nieśmiertelne zestawy „dezodorant + krem do golenia”. Nie oszukujmy się, do grona tych drugich zalicza się większość z nas. W szukaniu inspiracji nie pomagają ani przedświąteczne zabieganie, ani (paradoksalnie!) tony promocyjnych ofert zawierających „sprawdzone gotowce choinkowe”.

 

Świąteczne dekoracje

Fot. 1. Świąteczne dekoracje
zdjęcie na lic. CC0, autor – geralt

Summa summarum, idea kupowania prezentów traci na swojej magicznej wymowie. Przygotowanie podarków kojarzy się nam się nie z czymś wyjątkowym, ale z przymusem, z obowiązkiem. Wręczamy najbliższym świąteczne paczki bez przekonania, ale dla zasady. No i z obawy, że – gdybyśmy nie przygotowali podarunku – byłoby to niezbyt dobrze widziane.

Jest jeszcze druga strona barykady. Przygotowywanie prezentów wiąże się z  chęcią zyskania sympatii, próbą odwdzięczenia się  czy nawet dowartościowania samego siebie! A przecież nie o to w tradycji przekazywania podarków chodzi. Zwłaszcza – tych bożonarodzeniowych.

 

Tradycja spod choinki

Wbrew pozorom, zwyczaj obdarowywania się świątecznymi prezentami nie jest związany z Trzema Królami, którzy uhonorowali przyjście Jezusa na świat mirrą, kadzidłem i złotem. Ta wielowiekowa tradycja wynika z charakteru Bożego Narodzenia. Grudniowe święta obchodzimy na pamiątkę narodzin Chrystusa, który – zgodnie z chrześcijańskimi dogmatami – jest  darem bożym. Jest to więc czas przesycony religijną symboliką i związany z ideą dawania, która w pewnym sensie przekłada się na tradycję przekazywania sobie prezentów.

Trzej Królowie

Fot. 2. Trzej Królowie
zdjęcie na lic. CC, autor – Ozark Pix

Podarunki przyniesione Chrystusowi przez Trzech Mędrców także kryją w sobie religijną symbolikę. W Hiszpanii czy we Włoszech też 6 stycznia (a więc w święto Trzech Króli) wręczane są drobne upominki. Ta tradycja spotyka się z coraz większą aprobatą również w Polsce. Mimo to, najmocniejszy, utrwalony kulturowo i powszechnie obowiązujący jest u nas zwyczaj przekazywania sobie prezentów w Boże Narodzenie.

 

Złota symbolika

Leżakujące pod ozdobioną bombkami i światełkami choinką paczki skrywają w sobie wiele tajemnic. A raczej – zagadek łatwych do rozszyfrowania. Istnieje kanon prezentów zawsze mile widzianych – takich, które spodobają się każdemu i które każdy chętnie przyjmie.

Bożonarodzeniowe podarunki podzielić możemy (uogólniając) na dwie kategorie. Pierwsza z nich to prezenty praktyczne, a więc nieśmiertelne krawaty, zestawy do golenia, skarpetki czy akcesoria kuchenne, których nigdy dość i które zawsze znajdą swoje miejsce w szafie lub szufladzie osoby nimi obdarowanej. Grupa druga to prezenty wyjątkowe – bardzo osobiste, zgodne z zainteresowaniami adresatów i ich gustem.

Na pograniczu tych kategorii jest też miejsce dla biżuterii – złotych łańcuszków, zawieszek, ozdobnych kolczyków, sygnetów czy eleganckich zegarków. Jubilerskie precjoza są i użyteczne, i unikalne i… symboliczne! Wykonane ze złota kosztowności nawiązują bowiem do wyjątkowości tych Świąt i do uniwersalnej symboliki darów, które Trzej Królowie złożyli małemu Chrystusowi.

Podążający za gwiazdą Mędrcy przybyli z mirrą, kadzidłem i złotem. Władcy nie byli jednak świadomi uniwersalnego znaczenia podarunków. Zbawcy przynieśli to, co w ich kulturze było najbardziej cenne, najwięcej znaczące.

Prezenty świąteczne

Fot. 3. Prezenty świąteczne
zdjęcie na lic. CC, autor – Kekka

 

Mirra to wonna ciecz sącząca się z drzewa balsamowego, uznawana za doskonały, ekskluzywny kosmetyk. Jej ofiarowanie było metaforyczną zapowiedzią męki Chrystusa (mirrą – skutecznie łagodzącą cierpienia – zakropiono wino, które Jezus wypił podczas Ostatniej Wieczerzy). Kadzidła, czyli żywicy z kory drzewa bosweliowego, ceniono za piękny zapach i dym, który – według wierzeń – oczyszczał, podnosił na duchu i wprawiał w wyjątkowy nastrój. Palono je także (od czasów Mojżesza) podczas składania bezkrwawych ofiar jako symbol uwielbienia i przebłagania dla ludzi. Złoto natomiast to najcenniejszy metal – odporny na działanie ognia czy rdzy, będący symbolem największych wartości, władzy i poważania. Kojarzony z insygniami królewskimi kruszec został przekazany Chrystusowi jako wyraz czci, uwielbienia i oddania.

Byłoby wielkim nadużyciem stwierdzenie, że ukrywane dzisiaj w bożonarodzeniowych prezentach kosmetyki i pachnące akcesoria są odniesieniem do biblijnej mirry i kadzidła. Jednak złoto –  którego niezwykłe, metaforyczne znaczenie jest uwiecznione na kartach Biblii – nadal stanowi symbol miłości, oddania i uwielbienia. A przy okazji – uznawane jest za iście królewski prezent.

 

Wszystkiego świątecznego!

Do Wigilii zostało naprawdę niewiele czasu. W radio rozbrzmiewa – już z pełną nocą – „Last Christmas”, telewizyjny prime time jest wypełniony świątecznymi koncertami i filmami o przygodach chłopca, którego rodzice (znowu!) zostawili samego w domu. Choinka mieni się tysiącem światełek, galaretka z karpia tężeje w lodówce, a barszcz leniwie odstaje na palniku kuchenki. Już niedługo wzejdzie pierwsza Gwiazdka, a w progu staną prywatni Trzej Królowie – mąż, tata, dziadek, brat, wujek, kuzyn (niepotrzebne – skreślić, brakujące – dodać i przemnożyć). Spokrewnieni lub spowinowaceni Mędrcy otoczą choinkę i ustawią wokół niej fortyfikację z kolorowych paczuszek. Być może w jednej z nich znajdzie się złoto. Albo pachnąca kadzidłem świeca i balsam na bazie drogocennej mirry?

Niezależnie od zawartości pakunków i wbrew naszym wcześniejszym obawom Boże Narodzenie na pewno upłynie pod znakiem miłości, zrozumienia i szacunku. To przecież czas dawania i sprawiania sobie wzajemnie choćby drobnych radości.

 

Tekst:  Anna Kunicka

 

Zdjęcia na licencji:

Fot. 1. Świąteczne dekoracje (zdjęcie na lic. CC0, autor – geralt)
http://pixabay.com/pl/tannenzweig-jod%C5%82a-drogi-charakter-209226/
Fot. 2. Trzej Królowie (zdjęcie na lic. CC, autor – Ozark Pix)
http://tinyurl.com/palv7k2
Fot. 3. Prezenty świąteczne (zdjęcie na lic. CC, autor – Kekka)
http://tinyurl.com/pf9mp2z

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *